Czesław Strzeszewski - współtwórca i świadek katolicyzmu społecznego w Polsce w XX wieku. Księga pamiątkowa

Profesor Czesław Strzeszewski to uczony, świadek tradycji katolicko-społecznych sięgających jeszcze XIX wieku, twórca lubelskiej szkoły katolickiej nauki społecznej i odnowiciel idei katolicyzmu społecznego.
Tytuł prezentowanej publikacji nawiązuje wprost do tej właśnie kategorii, której wewnętrzną treść i walor aktualności wypracował w swojej szkole badawczo-intelektualnej. Uznając nieprzeciwstawność wartości osoby ludzkiej i wspólnoty, Strzeszewski sytuował obie w całokształcie wzajemnego oddzia­ływania, w etycznej perspektywie nauczania społecznego Kościoła. Podkreślał jednoznaczny ich związek, niepowtarzalność, przestrzegając zarazem przed tak charakterystyczną i tragicznie skutkującą w XX wieku tendencją do redukcjo­nizmu antropologicznego. Podkreślał, że życie i rozwój osoby ludzkiej, każdej wspólnoty oraz struktur społecznych zależne są od stopnia identyfikacji jej podmiotów z wartościami podstawowymi. Jak aktualne jest to stwierdzenie, przekonujemy się, gdy dzisiaj z mozołem tworzymy fundamenty społeczeń­stwa obywatelskiego.
Określenie "katolicyzm społeczny” Profesor uważał za adekwatne w tym sensie, że odróżnia ono myśl i działalność o charakterze zamkniętym, elitar­nym od szerszego, masowego ruchu inspirowanego katolicką nauką społeczną. Akcentował ponadto wagę łączności i intelektualnego dyskursu z innymi ruchami ideowo-społecznymi. Skoro w katolicyzmie społecznym myśl i dzia­łanie łączą się nierozerwalnie, to w tym sensie jest on zawsze aktualny, żywy i zobowiązujący.
Księga składa się z pięciu części. Pierwszą otwiera słowo wstępne Pryma­sa Polski, kardynała Józefa Glempa. Ponadto zamieszczono w niej artykuł biograficzny o śp. Profesorze, słowo pożegnalne wygłoszone podczas uroczys­tości pogrzebowych, a także bibliografię zarówno podmiotową, jak i przed­miotową.
Część druga jest prezentacją dorobku naukowego Profesora, podjętą przez kompetentnych autorów, którzy ukazali jego twórczy wkład w rozwój kato­lickiej nauki społecznej w jej interdyscyplinarnym charakterze. Ten dział, najobszerniejszy, choć nie wyczerpuje całości obszarów badawczo-naukowych Profesora, jest pierwszą próbą ukazania portretu naukowego lubelskiego inte­lektualisty. Ufamy, że w przyszłości podjęte zostaną dalsze studia nad cało­kształtem myśli Czesława Strzeszewskiego.
W trzeciej części znajdują się wspomnienia uczniów, wychowanków, współpracowników i przyjaciół Profesora, ułożone alfabetycznie według ich nazwisk. Są wśród nich wspomnienia i tych, którzy włączywszy się w dzieło przygotowania Księgi, nie doczekali chwili jej opublikowania. Ta część wydaje się o tyle interesująca, że treści wspomnień odsłaniają wiele nowych, nieznanych dotąd zdarzeń z życia Profesora.
Część czwarta jest wyborem mało znanych tekstów z twórczości Czesława Strze­szewskiego. Trzy pierwsze artykuły pochodzą z miesięcznika "Bez przyłbicy”, organu myśli i czynu młodych katolików polskich, na którego łamach zade­biutował w 1928 r. Ilustrują one ideową autoprezentację młodego Strzeszew­skiego, określają jego światopoglądowy wybór. Pismo deklarowało, że chce "być wyrazem wspólnych dążeń młodego pokolenia polskiego do utrwalania jego życia tak indywidualnego, jak zbiorowego, na fundamencie zasad Kato­lickich i Narodowych". Hasłem jego twórców była "praca otwarta i śmiała, jasnych zasad i wytrwałych, bezkompromisowych wysiłków, w kierunku zwalczania w Polsce zła, a szerzenie dobra”. Ponadto zostały zamieszczone: dotąd niepublikowany artykuł o pracy ludzkiej, odnaleziony w zbiorach ręko­pisów Biblioteki Uniwersyteckiej KUL, oraz wywiad prasowy. Tę część za­myka jeden z ostatnich tekstów Profesora, napisany do Księgi jubileuszowej dedykowanej Współpracownikowi i Przyjacielowi - ks. prof. Stanisławowi Kowalczykowi. Całość Księgi zamyka dokumentacja archiwalno-fotograficzna. Korespondencja, notatki odręczne, teksty i inne materiały pochodzą z Archi­wum Uniwersyteckiego oraz działu rękopisów Biblioteki Głównej KUL; foto­grafie z archiwum rodzinnego Profesora, a także prof. Stanisława Wójcika i Klubu Inteligencji Katolickiej w Lublinie.
Księgą składamy hołd Profesorowi Strzeszewskiemu i wyrażamy wdzięczność za jego życie i niezłomną postawę wierności wartościom, za co przyszło mu nieraz płacić wysoką cenę. Pozostawiony nam wzór chrześcijań­skiego, a więc i społecznego ich artykułowania i realizowania oczekuje kon­tynuacji, jest dla nas jego testamentem i zobowiązaniem. Styl życia Profesora nie przestaje być trwałym punktem odniesienia, którego najistotniejszym elementem jest głoszenie i realizacja "ewangelii społecznej”. Aktualność tego zobowiązania podkreślił Ojciec Święty Jan Paweł II w liście skierowanym do Profesora z 15 listopada 1994 r. Doświadczywszy wspólnotowego bycia z Profesorem, winniśmy, podobnie jak on, dawać świadectwo i aktualizować tę prawdę, że "nie ma prawdziwego rozwiązania kwestii społecznej poza Ewangelią” (Centesimus annus, nr 5)(Z Wprowadzenia).