Elementarz etyczny

W obiegowej opinii Karol Wojtyła funkcjonuje w kilku jednocześnie uzupełniających się rolach: poety, teologa, filozofa i etyka. W działalności jednak dydaktyczno-naukowej jawi się on przede wszystkim jako etyk.

Kierunek ewolucji zainteresowań etycznych Wojtyły wyznaczony jest przejściem od  fenomenologii doświadczenia mistycznego do fenomenologii całego doświadczenia  ludzkiego. Było to zarazem przeniesienie akcentu z mistyki na aktywny personalizm. I  tak to w centrum zainteresowań Wojtyły znalazł się człowiek działający. Interesowały  go nie tyle wewnęrzne mechanizmy czynu, jego skutki materialne, społeczne, kulturalne – ile aspekty ontologiczne i antropologiczne. Ów „dynamiczny całokształt”, nazwany skrótowo „człowiek działa", miał ujawnić realne istnienie osoby. 

W roku 1954 Karol Wojtyła rozpoczął działalność dydaktyczno-naukową na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim od wykładu monograficznego „Akt i przeżycie etyczne”. W dwóch następnych latach wykłady jego dotyczyły dwóch cykli: „Wartości i dobra” oraz „Normy i szczęścia”. Przed podjęciem pracy w Lublinie Wojtyła już w 1950 r. rozpoczął współpracę z redakcjami „Tygodnika  Powszechnego” i „Roczników Filozoficznych KUL”. W czasopismach tych zamieszczał artykuły dotyczące humanizmu św. Jana od Krzyża, miłości i małżeństwa. W latach 1957-1959 w ramach cyklu „Elementarz  etyczny” (publikowanego w „Tygodniku Powszechnym”) Karol Wojtyła podjął rozważania na temat: naukowości etyki, znaczenia woli w analizie czynu etycznego, problemu bezinteresowności, szczęścia, pochodzenia norm moralnych, realizmu w etyce, doskonałości, znaczenia powinności, prawa materialnego, prawdy, miłosierdzia i ascezy.

[za: Józef Jaroń, Twórczość etyczna Karola Wojtyły, „Mazowieckie Studia Humanistyczne” 1995, nr 1]

Teksty Karola Wojtyły publikowane na łamach „Tygodnika Powszechnego” zostały zebrane w tom opatrzony tytułem cyklu: Elementarz etyczny. Obecne wydanie Elementarza etycznego Karola Wojtyły zostało przygotowane z okazji 100-lecia Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i w roku 100-lecia Odzyskania Niepodległości. Inicjatorem wydania jest dr Henryk Kuś, który opracował szatę graficzną książki, opatrując tekst autorskimi fotografiami miejsc związanych z życiem i działalnością Karola Wojtyły z okresu sprzed pamiętnego konklawe 1978 roku.

W Roku Świętego Jana Pawła II (2020) jest to niezwykle ważna i cenna lektura. Dotyczy podstawowych celów etyki – wiedzy praktycznej, której zadaniem i celem jest służenie człowiekowi wskazówkami w kierowaniu własnym postępowaniem. Człowiek musi poznać prawdę, aby mógł postępować zgodnie z tym, czym jest i czym winien być, i aby mógł postępować godziwie, czyli czynić dobro godne człowieka.