Najgorszy

"Najgorszy" jest swoistym dodatkiem do głośnej "trylogii łotrzykowsko-heroicznej" Waldemara Łysiaka ("Dobry", "Konkwista", "Najlepszy") — a zarazem stanowi zupełnie odrębną pozycję, dzieło, które można z satysfakcją czytać bez znajomości wspomnianej trylogii. Jednak, oczywiście, "Najgorszy" rozszerza cykl — dzięki niemu trylogia stała się czteroksiągiem vel tetralogią. I chyba ów drugi (grecki) termin jest tu trafniejszy niż określenie czteroksiąg, bo starożytni Grecy zwali tetralogią widowisko teatralne będące czteroczęściowym cyklem w układzie 3 + 1 (trylogia złożona z trzech tragedii oraz dramat satyryczny).
Tylko pozornie "Najgorszy" jest literaturą polityczną (dotyczy to zresztą również wszystkich tomów czteroksiągu). Już szesnaście lat temu Łysiak kpił u progu swego memuaru: "Pisanie literatury politycznej interesuje mnie w równym stopniu co statystyka, kulturystyka i robienie swetrów na drutach. Obchodzi mnie zupełnie inna dziedzina ewolucji. Tym moim konikiem jest zoologia; wszystko co piszę to czytanki z życia zwierząt". Po czym dał przykład z wysokiej literackiej półki, mówiąc, iż nazywanie jego powieści politycznymi miałoby "równie dużo sensu, ile miałoby twierdzenie, że «Hamlet» jest sztuką o perypetiach dynastycznych dworu duńskiego w Średniowieczu. Treścią «Hamleta» jest właśnie to — perypetie dynastyczne na duńskim dworze królewskim w Średniowieczu — a przecież jest to czytanka o czymś zupełnie innym, o mentalno-hormonalnych perypetiach osobnika wieńczącego długi darwinowski łańcuch pokoleń". Reasumując swój wywód, Łysiak stwierdził: "Dusza ludzka interesuje mnie tysiąc razy bardziej". Istotnie — w "Najgorszym" zaglądamy głęboko do dusz mężczyzny i kobiety toczących dialog, o którym aż po finał nie będziemy wiedzieć ile mieści prawdy, a ile mistyfikacji, co tu jest stroną realną, a co teatralną. Czy główną bohaterką "Najgorszego" jest twarda walka, czy może konkursowa pycha instynktów profesjonalnych, czy raczej falsyfikacja rzeczywistości bliska sferze onirycznej? Na to pytanie może czytelnikowi odpowiedzieć wyłącznie lektura dzieła.
Nota edytorska