Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1949-1956). Źródła - nieznane fakty - repertuar - recepcja krytyczna

Dawny teatr lubelski miał swojego badacza w osobie Prof. S. Kruka. Okres lat 1949-1956 nie był dotychczas badany i opracowany, co czyni rozprawę naukową Elżbiety Stoch praca oryginalną i nowatorską. Wydobywa wiele nieznanych faktów [...]. Została przygotowana w oparciu o bogate i różnorodne źródła archiwalne [...].

Autorka wykorzystała recenzje zamieszczone w prasie lubelskiej i ogólnopolskiej, co pozwoliło odtworzyć kształt sceniczny spektakli, tworząc ciekawy i barwny obraz teatru lubelskiego w badanych latach. Ze względu na zakres wykorzystanych źródeł i ich analizę jest to wzorowa rozprawa teatrologiczna. Cechuje ją dociekliwość, dokładność, a nawet drobiazgowość. Stanowi ona ważny i bardzo cenny wkład nie tylko do lubelskiej, ale i do ogólnopolskiej historii teatru.

Monografia Elżbiety Stoch napisana jest językiem precyzyjnym, barwnym i bogatym, co czyni jej lekturę interesującą, a nawet pasjonującą.

dr hab. Maria Barbara Styk, prof. nadzw. KUL

Praca jest obszerna, wieloaspektowa (na co wskazuje podtytuł dzieła), w treści zaś niekiedy wręcz sensacyjna, a to za sprawą obszernej dokumentacji, którą dyrekcja Teatru im. J. Osterwy [...] przekazała Archiwum Państwowemu w Lublinie i która nikomu poza personelem teatralnym nie była udostępniana. Dr Elżbieta Stoch jako pierwsza badaczka wzięła do rąk owe teczki [archiwalne - dop. red.], uważnie je przeczytała i wynotowała bogaty materiał faktograficzny. Recenzowana dysertacja habilitacyjna jest więc modelowym studium działalności machiny komunistycznego zniewolenia. [...]

Podziw budzi pieczołowitość i wszechstronność ujęcia tematu. Uwagę fachowego czytelnika przyciągają zwłaszcza nieznane fakty, przemilczane przez prasę współczesną jak choćby inwigilacja aktorów [...].

Te zakulisowe zmagania ludzi teatru (niestety nie wszystkich!) z nadzorującą ich pracę Podstawową Organizacją Partyjną (POP) dr Elżbieta Stoch odsłania sezon za sezonem, inscenizacja za inscenizacją z wnikliwą dociekliwością i doskonałym przygotowaniem metodologicznym [...]. W efekcie otrzymaliśmy imponujące studium dotyczące działalności Teatru im. J. Osterwy w Lublinie w szczytowej fazie komunistycznej indoktrynacji.

Po tym, co napisałem - a przecież jest to zaledwie pobieżne ujęcie najważniejszych problemów, jakie znalazły się w ocenianej pracy - jasno wynika, że dysertacja habilitacyjna dr Elżbiety Stoch jest wybitnym osiągnięciem naukowym [...].

prof. dr hab. Stefan Kruk